İş güvenliği, çalışma ortamındaki olumsuz etkilerden korunma, iş ile işçi arasındaki uyumu sağlama, risklerin önlenmesi ve zararların en aza indirilmesi, çalışma ve üretim veriminin artırılması gibi konuları kapsamaktadır. Ülkemizde iş güvenliği konusu, özellikle sanayi kuruluşlarında faaliyet gösteren işyerlerinde önemle vurgulanmaktadır. Bu konuda önemli bir rol oynayan 4857 sayılı İş Kanunu’nun 82. maddesi, işyerlerinde iş güvenliği önlemlerinin sağlanması, iş kazalarının ve meslek hastalıklarının önlenmesi için gerekli tedbirlerin belirlenmesi ve uygulanmasının izlenmesi için mühendis veya teknik eleman görevlendirme zorunluluğu getirmektedir. Bu elemanların nitelikleri, görevleri, yetkileri ve sorumlulukları ise Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yönetmelikle düzenlenmektedir.
işyerlerinde çalışanların sağlıklı bir çalışma ortamında çalışmasını ve çalışma ortamındaki olumsuz etkilerden korunmasını sağlamayı amaçlayan iş güvenliği konusunu ele almaktadır. Türkiye’de iş güvenliği kavramı, 2012 yılında yayımlanan 6331 sayılı iş sağlığı ve güvenliği kanunu ile “iş sağlığı ve güvenliği” olarak tanımlanmıştır. Bu kanun kapsamında, işverenler sanayi sektöründe devamlı olarak en az 50 işçi çalıştıran ve altı aydan fazla sürekli işlerin yapıldığı işyerlerinde, iş güvenliği önlemlerini sağlamak, iş kazalarını ve meslek hastalıklarını önlemek için alınacak tedbirlerin belirlenmesi ve uygulanmasının izlenmesi gibi hizmetleri yürütmek üzere işyerindeki işçi sayısına ve işyerinin tehlikelilik derecesine göre belirlenir.
Bu yönetmelikte, İş güvenliği ile görevli mühendis veya teknik elemanların öncelikle işyerinde yapılacak olan güvenlik risk değerlendirmesi ve bu risklerin önlenmesi amacıyla güvenlik önlemlerinin belirlenmesi konusunda yetkili olmaları belirtilir. Ayrıca, işyerinde çalışan işçilerin iş güvenliği eğitimlerinin verilmesi, işyerinde bulunan iş güvenliği eğitim dokümanlarının güncel tutulması, işyerinde yapılacak olan iş güvenliği çalışmalarının koordinasyonu ve izlenmesi gibi görevler de bu yönetmelik kapsamında düzenlenir. Bu sayede, İş güvenliği ile görevli mühendis veya teknik elemanlar, işyerinde çalışan işçilerin güvenliğini sağlamaya yönelik önlemlerin alınmasından sorumludurlar ve bu önlemlerin etkin bir şekilde uygulanmasını sağlarlar. Bu sayede, işyerinde çalışan işçilerin sağlıklı bir çalışma ortamında çalışmalarının sağlanması amaçlanmaktadır.
İş Sağlığı ve Güvenliğinin (İSG) Amacı
İşyerlerinde güvenli bir ortam oluşturmak amacıyla yapılan işler sırasında veya işler nedeniyle oluşabilecek kazaları önlemek, çalışma ortamından kaynaklanan sağlık sorunlarını önlemek ve meslek hastalığı riski oluşturan işlerde gerekli önlemleri almak için iş güvenliği uygulanır. Bu sayede, işyerlerinde çalışanların güvenliği ve sağlığı korunur.
Başka bir ifadeyle, iş güvenliği, işyerlerinde çalışanların bir işe başlamadan önce ve bitirdikten sonra sağlık durumlarının korunmasını hedefler. Bu amaçla, her iş için uygun olarak özel iş güvenliği tedbirleri alınır. Bu sayede, çalışanların sağlık durumları risklerden korunur ve işyerlerinde güvenli bir ortam oluşur.
İş sağlığı ve güvenliği, sadece çok tehlikeli veya ağır işlerde değil, tüm mesleklerde ve çalışma alanlarında uygulanması gereken bir kavramdır. Bu kavram, hayatın her anında insanların sağlığını koruma amacıyla, işyerlerinde daha ergonomik bir çalışma ortamı oluşturmayı hedefler. Bu sayede, işyerlerinde çalışanların sağlıkları korunur ve iş kazalarının oluşma ihtimali azaltılır.
İşyerlerinde iş güvenliği yönetimi yapmak amacıyla, işverenler sektörel iş güvenliği uzmanlığı sertifikasına sahip bir iş güvenliği uzmanı görevlendirme zorunluluğu taşır. Bu sayede, işyerlerinde iş güvenliği yönetimi yapılır ve işyerlerinde çalışanların güvenliği sağlanır.
İş Sağlığı ve Güvenliği Kavramı
Son yılların en önemli konularından biri olan iş sağlığı ve güvenliği, işyerlerinde çalışanların sağlık ve güvenliklerini koruma amacıyla uygulanan önlemleri kapsar. Bu kavram, iş sağlığı ve iş güvenliği olarak iki alt kavramdan oluşur. Ancak bu kavramların anlamını anlamak için öncelikle sağlık ve güvenlik kavramlarının tanımlarını yapmak gerekir.
İş Sağlığı ve Güvenliğinin Sağlanmasından Kim Sorumludur?
İş kazalarının son yıllarda ülkemizde meydana gelmesi, iş sağlığı ve güvenliğine verilmesi gereken önemi bir kez daha ortaya koymuştur. Bu nedenle, işyerlerinde yaşanabilecek kazaların önlenmesinde işveren, çalışanlar ve iş güvenliği uzmanlarının sorumluluğu büyüktür. Bu sorumluluk, 6331 sayılı iş sağlığı ve güvenliği kanunu kapsamında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından kurum ve kuruluşlarda denetleme yetkisi verilen iş güvenliği uzmanlarının görevidir.
İş güvenliği uzmanı olmak için, Fizik, Kimya, Biyoloji ve Mühendislik ve Mimarlık gibi bölümlerden mezun olunması gerekir. ÖSYM tarafından gerçekleştirilen İSG Sınavından geçer puan alınması zorunludur. Eğer bu bölümlerden birinden mezun değilseniz veya sınavdan geçer puan alamadıysanız, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yetkili kurumlarda İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimi almanız gerekmektedir.